• AI GovernanceVerantwoordelijkheden, risico's, menselijke controle, transparantie en compliance.
  • AI-gedreven softwareontwikkelingVan requirements en architectuur tot code, testen, review en oplevering.
  • Proces- en IT-governanceGrip op digitale processen, besluitvorming en kwaliteitsborging.

Wat is Paraaf?

Paraaf is de governance-methodiek van Bureau Gerritsma. Een gestructureerde aanpak om technologie, AI en bedrijfsprocessen verantwoord te ontwikkelen, te organiseren en te beheersen.

Niet alleen nadenken over wat mogelijk is, maar vastleggen wie waarvoor verantwoordelijk is, welke controles nodig zijn en hoe kwaliteit wordt geborgd.

AI Governance

Uw medewerkers gebruiken AI al. Weet uw organisatie ook wat er gebeurt?

In veel organisaties schrijven medewerkers teksten met AI, laten ze documenten samenvatten of analyseren ze data. Vaak met tools die ze zelf hebben gekozen. Tegelijk weet de organisatie niet altijd welke tools dat zijn, welke gegevens erin gaan en wie verantwoordelijk is voor de uitkomsten.

AI Governance is het geheel aan afspraken, verantwoordelijkheden, processen en controles waarmee een organisatie het gebruik van kunstmatige intelligentie beheerst. Niet om AI af te remmen, maar om AI met vertrouwen op te schalen. Het bepaalt onder andere:

Governance, compliance en risicobeheer

De drie begrippen worden vaak door elkaar gebruikt. Ze hangen samen, maar zijn niet hetzelfde.

AI Governance

Hoe sturen we op AI?

Regie over AI als geheel: strategie, beleid, rollen, processen, controle en kosten. Eigenaar: directie of bestuur.

AI Compliance

Voldoen we aan de regels?

Aantoonbaar naleven van wet- en regelgeving en normen, zoals de AI-verordening en de AVG. Eigenaar: compliance, juridische zaken en de privacyfunctionaris.

AI Risk Management

Wat kan er misgaan, en hoe erg is dat?

Risico's vinden, beoordelen, beheersen en blijven volgen: fouten, vooringenomenheid, datalekken, afhankelijkheid van leveranciers. Eigenaar: risk management en security.

Kort gezegd: governance is het geheel. Wie alleen op compliance stuurt, voldoet misschien aan de regels, maar heeft nog geen grip op kosten, kwaliteit en verantwoordelijkheid.

Waarom het ertoe doet

AI wordt vaak sneller ingevoerd dan organisaties hun processen en verantwoordelijkheden kunnen aanpassen. Dat levert kansen op, maar ook risico's.

Ongecontroleerd AI-gebruik

Medewerkers gebruiken AI-tools zonder dat duidelijk is welke gegevens gedeeld mogen worden of welke toepassingen zijn goedgekeurd.

Onbetrouwbare uitkomsten

AI kan fouten, vooroordelen of onjuiste conclusies produceren. Zonder menselijke controle komen die ongemerkt in bedrijfsprocessen terecht.

Onverwachte kosten

Modelgebruik, tokens, licenties en infrastructuur kunnen oplopen, zonder dat duidelijk is welke toepassingen waarde opleveren.

Onduidelijke verantwoordelijkheid

Wie is eigenaar van een AI-toepassing? Wie grijpt in als er iets misgaat? En wie kan aantonen dat er passende maatregelen zijn genomen?

Paraaf in de praktijk

Van AI-uitkomst naar menselijke verantwoordelijkheid

Een AI-beleid opstellen is één ding. Zorgen dat medewerkers er dagelijks naar handelen, is iets anders. Met Paraaf wordt menselijke verantwoordelijkheid onderdeel van het werkproces, aantoonbaar vastgelegd.

  1. 01AI voert een taak uitEen AI-toepassing analyseert informatie en doet een voorstel.
  2. 02De uitkomst wordt gecontroleerdEen medewerker beoordeelt de uitkomst aan de hand van vooraf vastgestelde criteria.
  3. 03Een bevoegde persoon geeft akkoordAfhankelijk van het risico wordt de uitkomst goedgekeurd, aangepast of afgewezen.
  4. 04De verantwoordelijkheid wordt vastgelegdAchteraf is te zien wie heeft gecontroleerd, welke beslissing is genomen en wanneer.

De mate van menselijke controle verschilt per toepassing en risico. Het doel is niet om elke AI-handeling handmatig goed te keuren, maar om controle in te bouwen waar die nodig is.

Hoe organiseer je AI Governance?

AI Governance begint niet met het schrijven van een AI-beleid, maar met inzicht in wat er binnen de organisatie gebeurt. Een praktische aanpak in zes samenhangende stappen.

  1. 1

    Inventariseer het AI-gebruik

    Welke AI-systemen en toepassingen worden gebruikt, door wie, voor welk doel en met welke gegevens.

    AI-register
  2. 2

    Beoordeel rollen en risico's

    Welke rol heeft de organisatie (ontwikkelaar, aanbieder of gebruiker), welke risico's bestaan er en welke verplichtingen gelden.

    Risicoclassificatie
  3. 3

    Leg beleid en verantwoordelijkheden vast

    Wie beslist, wie houdt toezicht, welke toepassingen zijn toegestaan en wanneer is goedkeuring nodig.

    AI-beleid en rolverdeling
  4. 4

    Richt controles en menselijke beoordeling in

    Passende controles, menselijke tussenkomst, logging en escalatie, afgestemd op het risico.

    Beheersmaatregelen
  5. 5

    Monitor gebruik, veiligheid en kosten

    Volg prestaties, incidenten, datagebruik en kosten, en of toepassingen hun doel nog bereiken.

    Monitoring en rapportage
  6. 6

    Evalueer en verbeter continu

    AI verandert voortdurend. Evalueer periodiek toepassingen, risico's, verantwoordelijkheden en kennis.

    Aantoonbare verbetering

Governance die u kunt laten zien

Voor elke stap is vastgelegd wie tekent en waar het staat. Zo is achteraf altijd te zien wie besloot, wat de AI deed en wie het goedkeurde.

Welke kaders spelen een rol?

AI Governance gaat verder dan de AI-verordening. Elk kader heeft een eigen toepassingsgebied; ze gelden niet automatisch allemaal voor iedere organisatie.

AI-verordening (AI Act)

Voor organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken in de EU. De verplichtingen hangen af van uw rol en het risiconiveau: AI-geletterdheid, transparantie, risicobeheersing en menselijke controle.

AVG

Voor elke organisatie die persoonsgegevens verwerkt, ook met AI. Denk aan een rechtmatige grondslag, dataminimalisatie, beveiliging en de rechten van betrokkenen.

Cyberbeveiligingswet (NIS2)

Alleen voor organisaties die als essentiële of belangrijke entiteit kwalificeren. Zorgplicht voor veilige netwerk- en informatiesystemen en een meldplicht bij incidenten.

ISO/IEC 42001

Vrijwillig. Een structuur om AI-verantwoordelijkheden, processen en continue verbetering systematisch te organiseren; certificering is mogelijk.

Tijdlijn AI Act

  1. 2 feb 2025AI-geletterdheid
  2. 2 aug 2026Meeste bepalingen van toepassing
  3. 2 dec 2027Hoog-risico-AI, bijlage III
  4. 2 aug 2028AI in gereguleerde producten

Deze pagina is geen juridisch advies. Bronnen: AI-verordening (EU) 2024/1689, geconsolideerd met Verordening (EU) 2026/1744 · AVG (EU) 2016/679 · Rijksoverheid, Cyberbeveiligingswet (15 aug 2026) · ISO/IEC 42001:2023.

Praktijkvoorbeeld

LegendMatch

Logo LegendMatch

Een zelfstandig ontwikkeld platform voor AI-gedreven matching tussen professionals en werkgevers. Ontwikkeld vanuit de expertise van Bureau Gerritsma op het gebied van technologie en governance, waarbij de principes van Paraaf zijn toegepast op de ontwikkeling en kwaliteitsborging.

Veelgestelde vragen

Is AI Governance verplicht?

Er bestaat geen algemene wettelijke verplichting om één specifiek governancemodel te gebruiken of een AI Officer aan te stellen. Wel gelden verplichtingen uit onder andere de AI Act en de AVG. Welke precies, hangt af van de activiteiten, de rol en de AI-systemen van de organisatie.

Moet iedere organisatie een AI Officer aanstellen?

Nee. De AI Act schrijft geen algemene functie van AI Officer voor. Wel moeten de toepasselijke verantwoordelijkheden en verplichtingen worden belegd.

Wanneer begin je met AI Governance?

Het liefst voordat AI breed wordt ingezet. Maar ook organisaties die al veel AI gebruiken, kunnen beginnen met een inventarisatie van hun toepassingen, risico's en verantwoordelijkheden.

Wat is het verschil met IT Governance?

IT Governance richt zich op de besturing van IT. AI Governance voegt specifieke vraagstukken toe, zoals modelrisico's, autonome besluitvorming, transparantie, menselijke controle en de betrouwbaarheid van uitkomsten.

Hoe begin je?

Met drie vragen: welke AI gebruiken we, welke risico's brengt dat met zich mee en wie is verantwoordelijk? Van daaruit bouwt u een passend beleid en een praktische werkwijze op.

Governance die in de praktijk werkt?

In één gesprek verkennen we welke AI u gebruikt, welke risico's dat meebrengt en wie waarvoor verantwoordelijk is.

Plan een gesprek